سلام

حدود ۱ سال و اندی در خدمت شما عزیزان بودم و در این سایت تلاش کردم در حد توانم مشکلات روستا رو انعکاس بدم و سعی در ایجاد یک جوشش و خروش تو جوونا کردم برای پیشبرد اهداف سازنده در روستا

اما متاسفانه این مهم میسر نشد، نمیدونم ایراد مال من بود که این قابلیت رو نداشتم یا اینکه عزیزان کفرونی چوب لای چرخم گذاشتند.

علی الحال من نتونستم در برابر هجمه تهمت ها و توهین هایی که از سمت برخی بازدید کنندگان نصیبم می شد تاب بیارم و عطایش را به لقایش بخشیدم.

امیدوارم بزودی همه ما شاهد روستایی باشیم با سطح فرهنگی بالا و این را بدونیم که تا مشکل فرهنگ در بین ما کفرونی ها حل نشه از پیشرفت خبری نیست.

موفق، مؤید، پیروز و سربلند باشید.

التماس دعا

سلام و خسته نباشید خدمت همه دوستان عزیز و گرامی

بدلیل یکسری مشکلات کاری دیگه قادر به ادامه بروز رسانی مطالب سایت نیستم و بالاجبار تصمیم به واگذاری سایت نمودم

دوستانی که علاقه مند به اداره وبسایت هستند لطفا با معرفی خود و ذکر شماره موبایلشون در قسمت نظرات اعلام آمادگی کنند.

شرایط:

• مهمترین شرط کفرونی بودنه
• حداقل سطح سواد دیپلم
• آشنایی با مدیریت وبسایت
• آشنا به امور روستای کفران

در ضمن دوستان متقاضی باید هزینه دامنه و فضای هاست سایت که حدود مبلغ ۳۰۰۰۰۰ ریال میباشد را نیز بپردازند

موفق، پیروز و سربلند باشید

اقلیم مناسب یکی از شرایط اولیه ی شکل گیری استقرار گروه های انسانی و تشکیل تمدن ها و تداوم آن ها در طول تاریخ بوده است. رودخانه ها و جلگه های حاصلخیز مربوطه نیز یکی از بسترهای تولید تمدن ها بوده اند. برای نمونه می توان به برخی رودخانه ها مثل: کارون عامل شکل گیری تمدن های دشت خوزستان (شوش، چغامیش، هفت تپه و …)، رودهای دجله و فرات (تمدن های میان رودانی)، رودخانه نیل (تمدن مصر باستان)، رود سند (تمدن های هارپا و موهنجودارو) اشاره کرد. رودخانه ی زاینده رود واقع در مرکز ایران که با نزدیک ۳۲۰ کیلومتر طول (نقشه ۱) بخش مهمی از استان اصفهان را می پیماید یکی از این رودهاست که به دلیل عدم توجه شایسته در زمینه ی باستان شناسی تا حد زیادی بدین لحاظ مغفول مانده است، حال آن که تحقیقات سال های اخیر باستان شناسی نگارنده و دیگر همکاران حاکی از آن است که این رود پربرکت از دیرباز یک عامل مهم جذب گروه های انسانی در طول تاریخ و شکل گیری و تداوم تعدادی زیادی از شهرهای طول مسیر خود بوده است.
به لحاظ سابقه، قدیمی ترین مکان باستانی که در طول این رودخانه تا کنون شناخته شده است دو غار و یک پناهگاه سنگی واقع در ۳۰ کیلومتری جنوب شهر اصفهان (تصاویر ۱ و ۲) هستند که در سال ۱۳۸۴ با همکاری جناب آقای دکتر مهدی یزدی استاد گروه زمین شناسی دانشگاه اصفهان شناسایی گردید (۲) و از آن پس سه فصل کاوش باستان شناسی با شرکت دانشگاه اصفهان، گروه پارینه سنگی موزه ملی و دانشگاه بوردو فرانسه را پشت سر گذاشته است (نقشه ی ۱). بر اساس یافته های به دست آمده شامل انواع ابزارهای سنگی و همچنین تاریخ گذاری با کربن ۱۴ قدمت این غارها به دوره ی پارینه سنگی میانی ۴۰۰۰۰ تا ۶۰۰۰۰ سال قبل می رسد. (۳) این محوطه ی باستانی که قدیمی ترین سایت باستانی شناخته شده در فلات مرکزی تاکنون است از لحاظ مکانی بر بدنه ی کوهی موسوم به کوه قلعه بزی قرار دارد که زاینده رود از قسمت جنوبی آن می گذرد. بر اساس نمونه های استخوانی به دست آمده باید گفت رودخانه شرایط بسیار مطلوبی را برای شکل گیری این استقرار فراهم کرده بوده است. بخش هایی از این بستر بسیار مطلوب به شرح ذیل تشریح می گردد:

الف) نمونه های استخوانی به دست آمده از غارها وجود حیواناتی به ترتیب اهمیت: بزکوهی، قوچ، گوزن، گاو کوهان دار، خر وحشی، کرگدن، شترمرغ و چند نوع پرنده ی دیگر را نشان می دهد که توسط انسان های ساکن در غار شکار شده و به مصرف غذایی رسیده اند. حضور این حیوانات در پیرامون محل زندگی این انسان ها از این حکایت دارد که این زیست بوم مطلوب پدید آمده، به یمن وجود زاینده رود بوده است. باید توجه داشت که برخی از گونه های فوق مثل گوزن، گاو کوهان دار، خر وحشی، کرگدن و شترمرغ در زمان حاضر به دلایل تغییرات اقلیمی و محیطی در این منطقه منقرض شده اند و تنها اسناد وجود آن ها محدود به آثار به دست آمده از غارهای مذکور است.
ب) یکی از وسایل انسان های این دوره ابزارهای سنگی است که ساخت و تولید آن ها صرفاً با سنگ هایی است که درصد سیلیس آن ها زیاد باشد و این سنگ ها به طور طبیعی در زاینده رود وجود دارند. سنگ های مذکور از محل اصلی آن ها در زردکوه بختیاری جدا شده و به صورت قلوه ریگ همراه با رسوبات سیلابی رودخانه حمل، و در جای جای آن رسوب گذاری می شوند. انسان ها بر اثر تجربه در طول دوره ی سنگ با ممارست و دقت توانسته اند ابزارهای کاربردی مختلفی را از این گونه سنگ ها تولید کنند (تصویر ۳). باید توجه داشت تمامی تمدن های پیش از تاریخی دیگر استان که در امتداد زاینده رود قرار دارند و در ادامه معرفی می شوند با توجه به نمونه های ابزارها وابستگی کامل به زاینده رود را نشان می دهند.

در ابتدای مسیر زاینده رود چند محوطه ی پیش از تاریخ شناسایی شده اند که در ادامه معرفی می شوند. یکی از این محوطه ها تپه ی آشنا واقع در ۲۰ کیلومتری غرب شهر چادگان(تصویر ۴) درست در کنار زاینده رود است (نقشه ی ۱) که در سال ۱۳۸۳ توسط نگارنده شناسایی شد و با انجام برنامه ریزی در تابستان سال ۱۳۸۴ به سرپرستی آقای اسدا… میرزا آقاجانی مورد گمانه زنی لایه نگاری (تصویر۵) قرار گرفت. (۴) حاصل این برنامه ی شناسایی دوره های مختلفی از سیلک II تا اوایل دوره هخامنشی در این تپه تأثیر و تأثر این فرهنگ پیش از تاریخی از فرهنگ سیلک، فرهنگ های پیش از تاریخی جلگه مرودشت، خوزستان و غرب(تپه ی گیان) را نشان می دهد. به همین دلیل باید این تپه را یک نقطه ی عطف و اتصال میان فرهنگ های دیگر پیش از تاریخی در این نقطه از ایران قلمداد کرد.
تپه ی باستانی دیگر مهم این محدوده تپه ی جمالو نام دارد که در نوع خود بزرگترین تپه ی شناخته شده به لحاظ وسعت و ارتفاع در استان اصفهان است. این تپه که متأسفانه بر اثر عدم مطالعات باستان شناسی قبل از احداث سد زاینده رود مورد غفلت قرار گرفته و در حال حاضر با آب دریاچه پشت سد فراگرفته شده در سال های اخیر به دلیل خشکسالی از زیر آب بیرون آمده است (تصویر ۶). به همین دلیل فرصت را مغتنم شمرده و تابستان سال ۱۳۸۷ آن را مورد مطالعه و مستندسازی قرار دادیم. مطالعه ی آثار سطحی این تپه ی بزرگ حضور دوره های پیش از تاریخی (تصویر۷) از هزاره ی چهارم پیش از میلاد(آغاز دوره ی شهر نشینی)، دوره ی آغاز ادبیات و دوره ی برنز را آشکار نمود. (۵)

مورخان، سابقه ی شهر اصفهان را با توجه به متون موجود به دوره ی ماد نسبت می دهند. اما مطالعات نگارنده نشان داد که بر اساس آثار به دست آمده از محوطه ی باستانی گورتان واقع در محله ی نصرآباد اصفهان قدمت این شهر به دوره ی آغاز شهرنشینی یعنی هزاره ی چهارم قبل از میلاد می رسد.(۶) در این محوطه علاوه بر حضور این دوره شاهد حضور دوره های ایلام میانی و عصر آهن III (ماد) نیز هستیم(تصویر۸). شایان ذکر است جی باستان که بقایای آن امروز به صورت تپه های اشرف و جی در منتهی الیه اصفهان واقع اند نیز درست در کنار زاینده رود قرار دارند و این مبین اهمیت این رود در تداوم سکونت انسان در این شهر است.

در امتداد زاینده رود رو به جانب مشرق در سال های اخیر چندین محوطه ی پیش از تاریخی دیگر شناسایی شد که یکی از آن ها موسوم به تپه ی کوپنده در مجاورت روستای کفران مورد کاوش باستان شناسی قرار گرفت که داده های جالب توجهی متعلق به هزاره ی سوم پیش از میلاد را عرضه داشت(تصویر ۹)(۷). در انتهای مسیر زاینده رود در پیرامون باتلاق گاوخونی در سال ۱۳۸۴ با انجام یک بررسی باستان شناسی، باستان شناسان موفق به شناسایی ۹۵ محوطه ی باستانی شدند که در نوع خود بسیار شگفت انگیز بودند. (۸) این محوطه ها که به فواصل اندک از همدیگر قرار گرفته اند وجود دوره هایی از عصر فرا پارینه سنگی(۱۵۰۰ سال پیش) تا عصر آهن را نشان می دهد. این تعداد محوطه از سوی دیگر باز اهمیت زاینده رود در شکل گیری این تمدن ها را نشان می دهد و بر آبادی زایدالوصف این محدوده در دوران یاد شده اذعان دارد.

جای تأسف است که این محوطه ها اکنون در دل شن های روان قرار گرفته و کیلومترها از باتلاق گاوخونی فاصله دارد؛ حال آن که در زمان آبادی شان با توجه به مستندات موجود درست در مجاورت با لبه ی دریاچه قرار داشته اند.

نتیجه

زنده رود در طول تاریخ خود همواره منشأ خیر و برکت و عامل جذب گروه های انسانی و شکل گیری استقرارها، سکونت ها و تمدن های متعددی با قدمت ۶۰۰۰۰ سال پیش تا دوره ی معاصر بوده است. این عامل مهم در ادامه سیر تاریخی خود باعث شکل گیری شهرهای متعدد از دوره ی تاریخی به این سو بوده است. از جمله این شهرها می توان به شهرها و آبادی های منطقه ی لنجانات و شهرهای اصفهان و ورزنه اشاره کرد. یافته های باستان شناسی موجود در امتداد زاینده رود حاکی از این واقعیت تلخ هستند که این رود تدریجاً ضعیف شده و به تبع آن باعث ایجاد تغییرات محیطی در پیرامون خود شده و در نهایت به از میان رفتن تمدن ها منجر شده است. یکی از مزایای باستان شناسی درس گرفتن از گذشته است. بنابراین ضروری است متخصصان امر با عنایت به این نکات توجهی ویژه به زاینده رود بنمایند که در طول زمان به خصوص در سال های اخیر رو به ضعف و نقصان است و به ویژه خشک سالی های چند سال گذشته باعث خاموشی و خشک شدن آن شده است. امید است با اتخاذ تدابیر کارآمد کارشناسانه از نابودی این رود پربرکت و تأثیرگذار جلوگیری شود.

پی نوشت

۱- عضو هیأت علمی پژوهشکده ی باستان شناسی
۲- جاوری، محسن و یزدی، مهدی، معرفی غارهای پارینه سنگی حسن آباد، نامه ی پژوهشگاه، سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، شماره ۸، پاییز ۸۳، صص ۱۱۶-۱۰۷
۳- Biglari, Fereydoun., Javeri, Mohsen & others., “Test excavition at the Paleolithic Rockshelter site of Qalen Bozi, south west of Central Iran” , Septamber 2006, lisbon university, Reports. p 119.
4- میرزا آقاجانی، اسداله، گزارش گمانه زنی تپه ی آشنا، منتشر نشده
۵- جاوری، محسن و حاجی محمد علیان، علمدار، گزارش اولیه ی شناسایی تپه جمالو، آرشیو اداره ی باستان شناسی سازمان میراث فرهنگی استان اصفهان، ۱۳۸۷٫
۶- جاوری، محسن، “محوطه ی باستانی گورتان”، نامه ی پژوهشگاه میراث فرهنگی، شماره ی ۶، بهار ۱۳۸۳، صص۳۵-۴۵٫
۷- سعیدی ، فریبا، “گزارش کاوش تپه ی کوپنده”، منتشر نشده
۸- اسماعیلی، محمد اسماعیل، گزارش بررسی محوطه ی شهر آسیا، آرشیو اداره ی باستان شناسی سازمان میراث فرهنگی استان اصفهان، ۱۳۸۷

۱-معرفی و اطلاعات کمی از زاینده رود

در حال حاضر کل آب زاینده رود از ۴ منبع به شرح ذیل تأمین می شود:
۱-۱-رودخانه ی زاینده رود از چشمه ی دیمه واقع در استان چهارمحال و بختیاری سرچشمه می گیرد. از سرچشمه تا انتها (تالاب گاوخونی) بیش از ۴۲۰ کیلومتر طول دارد و در طول مسیر آبراهه ها و چشمه سارها و بازیافت ها و برگشت آب های برداشت شده و بارش های مناطق پایین دست به آن اضافه می شود و در نهایت میانگین حجمی حدود ۹۰۰ میلیون مترمکعب آب تولید می شود. در تکمیل نظام نامه های مکتوب قبلی، مرحوم علامه شیخ بهایی در زمان صفویه در طرح جامعی موسوم به طومار شیخ بهایی آب رودخانه را بر اساس میزان اراضی و استعداد آن در حوضه ی آبریز، بلندی و گودی مناطق، امکان انتقال آب به روش ثقلی و بسیاری فاکتورهای دیگر، به ۳۳ سهم در مناطق ۷ گانه ی مالکیت ۱۹ سهم آن به حق آبه داران شرق اصفهان شامل رودشتین، براآن جنوبی و شمالی، جی و قهاب و کرارج، و ۴ سهم آن به باغات شهری شهر اصفهان و ماربین و … و ۱۰ سهم آن به غرب اصفهان شامل لنجانات (زرین شهر و مبارکه و فلاورجان و…) تعلق گرفت.
علاوه بر تقسیم آب، وی طراحی بسیار عملی و کارایی جهت احداث شبکه مادی ها و انهار آبرسانی انجام داده که تا به امروز نیز همچنان کاراست و بدون مصرف انرژی و با احداث بندهای متعدد به منظور آبگیری انهار و مادی های مذکور در مسیر، آب رودخانه را به این مناطق ارسال می نموده و سهم مشخص و مکتوب شده ی تک تک روستاها و مناطق به طور کامل و بدون مشکل در بالادست و پایین دست تحویل می شده است.
۱-۲- تونل اول کوهرنگ نیز که با سرمایه ی ۳۳ سهم حق آبه دار زاینده رود احداث شد (شرح در بند ۳) حجم آبی معادل میانگین سالانه ۳۳۰ میلیون مترمکعب تولید می کند.

۱-۳-تونل دوم کوهرنگ که با اعتبارات ملی و استانی احداث شده است و حجم میانگین معادل حدود ۲۷۰ میلیون مترمکعب آب در سال به حوضه ی زاینده رود انتقال می دهد.
۱-۴- تونل چشمه ی لنگان که با اعتبارات ملی و استانی احداث شده و سالانه حجم آبی معادل متوسط ۱۲۰ میلیون مترمکعب از مناطق فریدون شهر در غرب استان اصفهان وارد حوضه ی زاینده رود می نماید.
بنابراین رودخانه ی اصلی و تونل اول که جمعاً به طور متوسط حدود ۱۲۰۰ میلیون مترمکعب آب (بالغ بر ۷۵ درصد آب رودخانه) تولید می کنند، متعلق به حق آبه دار است و در مالکیت و اختیار دولت نیست که در مواد ۱۸، ۱۹، ۲۰، ۳۶، ۲۱، ۴۴، ۴۸ و ماده واحده ی شماره ی ۲۲۵۴ (۱۳۸۰) قانون تشویق سرمایه گذاری در طرح های آب کشور، و همچنین ایرادهای شرعی و قانونی وارده توسط شورای محترم نگهبان در سال ۱۳۶۱ به مصوبات اولیه ی قانون توزیع عادلانه ی آب، که منتج به برگشت مکرر آن به مجلس محترم و اصلاح و تصویب شد، تماماً حقوق مالکیتی حق آبه دار و تکالیف دستگاه های دولتی در برخورد با حق آبه ها را به وضوح معین نموده است. بنابراین وزارت نیرو اجازه داشته و دارد که فقط آب استحصالی از تونل دوم کوهرنگ و چشمه ی لنگان که میانگین حجمی سالانه معادل حدود ۴۰۰ میلیون مترمکعب در سال را داراست، تخصیص جدید بدهد و چنانچه پیش فروش هم داشته باشد، الزاماً باید از محل طرح های در دست احداث مانند تونل سوم کوهرنگ باشد. البته این تخصیص ها و اجرای طرح ها و پروژه ها نیز باید به گونه ای باشد که مطابق ماده ی ۴۴ قانون توزیع عادلانه، به واسطه ی آن، آب رودخانه، قنوات و چاه های متعلق به حق آبه دار نقصان نیابد و یا خشک نشود.

۲- دلایل خشکی زایند رود

خشکی زاینده رود دلایل متعددی دارد:
الف- کمی بارش نزولات آسمانی در سال های ۱۳۸۸ – ۱۳۸۶ نسبت به میانگین بلندمدت.
ب- برداشت های بی رویه و غیرقابل کنترل در بالادست رودخانه (استان های اصفهان و چهارمحال و بختیاری)
ج- تخصیص بیش از حد آب توسط وزارت نیرو که به مراتب زیادتر از آب استحصالی از تونل دوم کوهرنگ و چشمه ی لنگان و ذخیره ی سد زاینده رود بوده است.
د- میزان برداشت آب به صورت پمپاژ، بیشتر توسط بهره بردار مدیریت می شود تا سازمان های آب منطقه ای، و بنابراین عدم نظارت کافی و یا قابلیت کنترل پمپاژها باعث برداشت بیش از حد مجاز در پروانه ها می شود.
هـ- وقتی آب به وسیله ی پمپاژ در ارتفاعات به خارج از حوضه ی زاینده رود انتقال داده می شود، بعد از مصرف امکان برگشت به حوضه ی زاینده رود از طریق شیب ثقلی زیرزمینی و روزمینی را ندارد، لذا انتقال آب به خارج از حوضه ی زاینده رود نیز از دیگر دلایل است.
تذکر ۱: بسیار غیرکارشناسانه و دور از عقل و منطق است که آبی که یک بار با صرف سرمایه های کلان از حوضه ی دیگری به حوضه ی زاینده رود منتقل شده است، مجدداً از این حوضه خارج شود؛ آن هم با صرف هزینه مجدد و دائم.
تذکر ۲: در هیچ کجای دنیا برداشت آب به وسیله ی پمپاژ متعارف نیست؛ چون علاوه بر ایجاد مشکلاتی از این قبیل، صرف انرژی و هزینه ی دائمی و تعمیرات و تجهیزات فراوان و محدودیت های فنی برای زراعت و باغبانی در ارتفاعات و بسیاری موانع دیگر، چنین اقدامی را منسوخ نموده است.
و- توسعه ی بی رویه کشاورزی، شهرنشینی، صنعت و غیره که خارج از ظرفیت آب زاینده رود بوده و بارگذاری بسیار زیادتر از آب موجود را بر زاینده رود باعث شده است.
ز- تضییع زیاد آب از طریق شبکه های پوسیده ی آب رسانی شهرها به ویژه اصفهان و….

۳- تاریخچه ی زاینده رود و شکل گیری تمدن در پیرامون آن

تاریخچه ی اصفهان و زاینده رود را بیشتر متخصصان، مورخان و غیره می دانند، ولی همین قدر بگوییم که دورترین سابقه ای که در نوشته ها آمده است به نیمه ی دوم هزاره ی چهارم قبل از میلاد برمی گردد که کشاورزی و حیات در جلگه ی زاینده رود و اصفهان جریان داشته است. بعد از آن در زمان هخامنشیان و بعد در زمان اردشیر بابکان (حدود ۱۷۰۰ سال پیش که اولین نظام نامه ی زاینده رود تنظیم شده است) نظام نامه هایی برای رودخانه ی زاینده رود نوشته شده است که مکمل یکدیگر بوده اند و سعی شده نظم حاکم بر این رودخانه مخدوش نشود و آسیبی به تمدن و حیات و آبادانی و حقوق مردم این دیار وارد نگردد. نظمی که در ۴ قرن اخیر برای زاینده رود و مالکیت آب و اراضی آن مرقوم شد و اصفهان را به اوج پیشرفت و شهرت در تمامی زمینه های تمدن و علم و صنعت و هنر و کشاورزی و غیره رسانید، نظام نامه ای موسوم به طومار شیخ بهایی توسط مرحوم علامه بهاءالدین عاملی (شیخ بهایی) در زمان صفویه بوده که به سال ۹۲۳ ه. ق آب زاینده رود را به ۳۳ سهم بین حق آبه داران مناطق ۷ گانه ی اصفهان با شرح مرقوم در بند ۱ تقسیم نموده است (۳)
در طول قرون متمادی با وجود حوادث فراوان، زنده رود همچنان به زندگی بخشی خود در خطه ی اصفهان ادامه داده است و عظمت اصفهان در زمینه ی هنر، صنعت، کشاورزی، فرهنگ و… که موجبات شهرت جهانی آن شده است، تماماً به واسطه ی این نعمت بی نظیر بوده است.
مناره های موجود در شرق اصفهان مانند زیار، گار، برسیان و مساجد قدیمی از هزاره های قبل مانند ورزنه، دشتی، برسیان، اندلان، ازیران و بسیاری از قلاع، برج ها، آب انبارها، بندها، کاروانسراها و… همگی از اسناد تاریخی و موجود این تمدن ریشه دار و با سابقه هستند.
و از افتخارات اصفهان و زاینده رود همین بس که یکی از چند رودخانه ی بزرگ جهان است که داری نظام نامه ی قدیمی هستند. در زمان حمله ی اسکندر مقدونی و بعد در زمان ساسانیان و حمله ی اعراب، در زمان تیموریان، افغان ها، صفویان، زندیان، قاجار و… در تمامی حملات و ملال های تاریخی که به ایران و اصفهان وارد شده، “زنده رود همچنان زنده مانده و به اصفهان حیات بخشیده است”؛ به گونه ای که علی رغم تمامی ناملایمات تاریخی، اصفهان امروزی با تمامی شهرت و اقتدار خود را به میراث گذاشته است.
میرخان از نزدیکان تیمور در کتاب سریع الطیف می گوید: “در اصفهان همه را سر بریدند و تنها زنده ی شهر زنده رود بود”.
در هنگامه ی تیمور که همه در اصفهان مردند، آن که زنده ماند، زنده رود بود و باقی ماند که ما امروز زندگی کنیم. اینک ما زنده ایم و زنده رود مرده است. پس با دل می شتابیم تا جان خویش را مایه ی حیات دوباره ی زنده رود کنیم.

۴- نقش زاینده رود در سیما و منظر شهری

اگر اصفهان بدون زاینده رود را لحظه ای در ذهن خود مجسم کنیم، شهری کاملاً کویری، خالی از باغات، گرم و سوزان، با بادها و گرد و غبارهای فراوان، فاقد زیبایی و سرسبزی، بی نام و بدون شهرت، بدون صنعت و محروم از هنرمندان شهره، فاقد گنبدهای فیروزه ای، فارغ از آثار هنری خلاقین آن، عاری از مردم دانشمند و شجاع و بسیاری از کمالات و محاسن و مزایای فعلی به ذهن متبادر خواهد شد که امثال آن در نزدیکی خود اصفهان نیز وجود دارد. اگر اصفهان زیبا و سرشار از محاسن است و آرزوی هر سیاح و جهانگردی است که برای یک بار هم که شده در طول عمر خود آن را ببیند، به خاطر وجود زاینده رود است. اگر ایران باستان را در دنیا با نام اصفهان و شیراز می شناسند، به دلیل وجود زاینده رود و سابقه ی تاریخی و آب های جاری این دو شهر است.
ابودلف، جهانگرد عرب (۳۸۵ – ۳۰۱ ه ق): “اصفهان دارای هوای صاف و خالی از حشرات است. بدن مردگان آن جا در خاک نمی پوسد و بوی گوشت در آن تغییر نمی کند. هرگاه یک دیگ غذا بعد از یک ماه پخت و پز به همان حال وا بماند، تغییری در آن روی نمی دهد”.
تاورنیه ی سیاح: “از هر طرف که به طرف اصفهان می رفتیم اول مناره های مساجد و بعد درختان و خانه ها نمودار می شدند، به طوری که از دور اصفهان به جنگل بیشتر شباهت دارد تا به شهر”.
هولستر جهانگرد: “اگر از سمت جنوب به اصفهان می نگریستیم، گویی که شهر در میان باغ بزرگی قرار داشت و رودخانه از غرب و شرق مانند رشته ای سیمین از وسط آن می گذشت”.
ناصرخسرو قرن ۵ ه . ق: “در همه ی سرزمین پارسی گویان، شهری جامع تر و نیکوتر از اصفهان ندیدم”.

۵- سابقه ی نظام بهره برداری از زاینده رود

الف- نظام نامه ی زمان اردشیر بابکان.
ب- طومار شیخ بهایی در سال ۹۲۳ ه . ق
ج- اولین مصوبات قانونی در سال های ۱۳۴۷ و ۱۳۶۱ و….
نظام نامه ی زاینده رود همگی تقسیم هایی درست با برنامه های کاربردی نسبتاً کامل هستند، و ضمن تقسیم آب مالکیتی حق آبه دار به ۳۳ سهم، طراحی بی نظیر شبکه های آب رسانی را نیز شامل می شده اند. علی رغم خاکی بودن مادی ها، به دلیل انتخاب صحیح محل بندهای آب گیر در مسیر و داشتن شیب مناسب انهار و انشعاب مادی ها از رودخانه، آب با کم ترین هدررفتی به محل مصرف می رسیده و در عین حال مخازن زیرزمینی را نیز به گونه ای تغذیه می نموده است که در فصول گرم سال که آب جاری از رودخانه کمتر در اختیار زارعین و مردم بوده است، فخر و مباهات است که این خطه چنین دانشمندانی را در تمامی اعصار داشته که این گونه خلاقیت ها را از خود بروز داده اند تا هم مشکل خودشان را حل نمایند و هم اقدامشان الگویی برای بسیاری از نقاط دنیا باشد و مهم تر اینکه هم اکنون هر میزان از شبکه های جدید بتونی که به تبعیت از این شبکه ها انجام شده است مشکل نداشته، ولی هر کدام که خارج از این قاعده انجام گرفته با مشکل فنی به ویژه ثقلی مواجه شده است.

۶- اختلالات وارده بر نظام بهره برداری از زاینده رود

اختلالاتی که به نظام بهره برداری از رودخانه وارد شده است:
الف- توسعه ی بی رویه در دشت های فراوان برای زراعت و باغبانی و…
ب- برهم زدن شیوه های تقسیم آب که مغایر با نظام و شبکه ی اصلی بوده و پایداری را از تمامی بخش های کشاورزی و شهری و غیره گرفته است.
ج- دخالت های زیاد در نظم طبیعی زاینده رود که می بایست آب آن در این حوضه ی آبریز می ماند و خارج نمی شد.
د- تخصیص بیش از حد آب برای صنعت و خدمات شهری که یا به کل برگشت پذیر نیست و یا به قدری با انواع مول شیمیایی مخلوط و آلوده می شود که قابل استفاده و جایگزینی برای آب زاینده رود نیست.
ه- برداشت های بی رویه و زیاد از حد از چاه ها و قنوات و چشمه سارها و تخلیه ی منابع زیرزمینی و آبخوان های جلگه ی زاینده رود.
و- پمپاژهای بالادست و خروج آب از حوضه ی زاینده رود.
به دلایل فوق و بسیاری دلایل دیگر، آب زاینده رود باید پاسخ گوی تمامی این برداشت ها و جایگزین ها باشد، حال آن که این رودخانه ظرفیت محدودی را دارد. بنابراین شاهدیم که اکوسیستم، زندگی مردم، کشاروزی، صنعت، خدمات بالادست و پایین دست و غیره همه با مشکل مواجه شده اند.

۷- بررسی مزایای مختلف زاینده رود و مضرات خشکی آن

زاینده رود همان گونه که از نامش پیداست علاوه بر آب استحصالی از سرچشمه ها و تونل ها، خود نیز به دلیل برگشت مجدد آب مصرفی به داخل رودخانه زایش های فراوانی داشته است، بنابراین همیشه اگر ۱۴۰۰ میلیون مترمکعب آب از بالادست وارد زاینده رود می شده است، با محاسبه ی کاربری دوباره و آگاهی سه باره ی آب هنگام برگشت به رودخانه و همچنین تزریق آب به چاه ها و قنوات که از عمق کمی برخوردارند و استحصال مجدد آن از چاه ها و قنوات، به جرأت می توان گفت برخلاف آنچه می گویند راندمان آب در اصفهان پایین است، در بعضی از مناطق راندمان از ۱۰۰ درصد هم بیشتر است.
از مضرات خشکی زاینده رود می توان به این موارد اشاره کرد:
- از دست رفتن مشاغل مستقیم و غیر مستقیم زیاد در بخش کشاورزی و دام داری و گلخانه، صنعت؛
- مهاجرت بی رویه که برای مهاجر، محلی که از آنجا مهاجرت صورت می گیرد، محل یا شهرهایی که به آن جا مهاجرت می شود و… مشکل آفرین است؛
- بزه کاری هایی که از عوارض بیکاری است، مانند سرقت، کلاهبرداری ها، نزاع ها و قتل ها و…؛
- خمودگی و دل مردگی مردم؛
- گرد و غبار و بیماری های فراوان به دلیل عدم کشت و عدم تولید اکسیژن؛
- کاهش درآمد و تأثیر مستقیم بر تولید کنندگان و متعاقب آن برای کسبه، مشاغل خدماتی و غیره؛
- ترک تحصیل ها و تأثیر منفی فرهنگی و تخصصی؛
- طلاق ها و تأخیر در ازدواج ها و…؛
- فروش های ارزان و اراضی و ترک شغل؛
- مرگ ها و پیری های زودرس و عارضه های منفی فراوان بر سلامتی مردم؛
- عدم مقابله با آلاینده های صنعتی و غیره؛
- عدم وجود انگیزه و علاقه برای نسل جوان برای ورود به بخش های کشاورزی و دامی و به تبع آن از بین رفتن نسل کشاورزان خبره که شهرت کشوری و بعضاً جهانی دارند؛
- بی انگیزگی نسبت به مسائل فرهنگی و دوری از فرامین مذهبی و غیره به واسطه ی مشاهده ی بی عدالتی ها و بی قانونی ها و ناگفته های بسیار دیگر.

پی نوشت

۱- کشاورز نمونه و مدیر عامل کانون خبرگان کشاورزی استان اصفهان.

منبع:ماهنامه فنی – تخصصی دانش نما ۱۷۵ – ۱۷۴

یکی از کارهای شگفت شیخ بهایی طومار تقسیم آب زاینده‌رود است. وی در عهد سلطنت شاه طهماسب صفوی، سندی تهیه کرد که به <طومار شیخ بهایی> معروف است، براساس این سند سال به ۳۶۰ روز، و برنامه استفاده از آب به دو فصل مشخص تقسیم شده است. طبق طومار شیخ بهایی فصل سیلابی، که ۱۹۵ روز بود، از اول آذر هر سال آغاز و تا ۱۵خرداد سال بعد ادامه داشت و فصل جریان عادی، که ۱۶۵روز بود، از ۱۶ خرداد تا اول آذر همان سال بود.

این چشمه جوشان و مارپیچ از زردکوه بختیاری تا مرداب گاوخونی را سیراب می‌سازد و در این راه هشتاد فرسنگی، همواره جیره بلوکات و مزارع مختلف را داده است. شیخ بهایی در پی پیدا کردن راه علاجی برای تقسیم عادلانه این آب، به تنظیم طومار تقسیم آب زاینده‌رود پرداخت و کل آن را به ۳۳ سهم و ۲۷۵ سهم جزئی‌تر تقسیم نمود و آن را با طراحی ۱۳ نهر توزیع نمود.‌استفاده و برداشت از آب زاینده‌رود در زمانی که استفاده زراعی ندارد، آزاد است؛ ولی در زمان نیاز و کم‌آبی، به صورت سهم‌بندی تقسیم می‌شود که اشتراک آن برای بلوک‌های ششگانه، به روش طومار شیخ بهایی، شامل ۳۳ سهم به شرح زیر است:‌

۱‌- بلوک لنجان: شش سهم؛۲ – بلوک النجان: چهار سهم؛۳ – بلوک ماربین: چهار سهم؛۴- بلوک جی: شش سهم؛۵ – بلوک کراج: سه سهم؛۶ – بلوک رودشین / برآن: ده سهم.

در طومار دیگری که به شیخ بهایی نسبت داده می‌شود، تقسیمات جزئی دیگری نیز وجود دارد؛ اما انتساب این طومار به شیخ بهایی، شاید صحیح نباشد؛ چون تقسیم‌نامه آب زاینده‌رود به فرمان شاه‌طهماسب صفوی است که سواد آن در مالیه اصفهان موجود و مربوط به سال ۹۲۳ هجری است، بنابراین طومار اخیر را به میرفضل‌الله شهرستانی نسبت می‌دهند که گویا فقط به تایید شیخ بهایی رسید و تغییراتی جزئی در آن انجام شد.‌

وی ادامه داد: یک شغله بودن کشاورزان شرق اصفهان از جمله مسائلی است که باید همواره مورد توجه هیئت دولت قرار گیرد چنانچه از سوی حاکمیت به آنان نیز اعلام شده بود اگر کشتی را نیز بکارند آب موجود برای آبیاری آن کشت را نمی دهند.

اخوان همچنین اذعان داشت: کسانی که در گذشته ای نزدیک زکات به دیگران پرداخت می کردند را اکنون باید دریافت و به آنان توجه کرد.

ترمیم شبکه فاضلاب اصفهان ضروری است

این نماینده مردم اصفهان در بخش دیگری از سخنان خود اظهار داشت: موضوع ترمیم لوله های فاضلاب اصفهان از جمله نیازهای ضروری است که باید در سفر هیات دولت و رئیس جمهور به اصفهان مورد توجه قرار گیرد.

وی همچنین احداث شبکه های فاضلاب در مناطق حاشیه ای اصفهان را ضروری خواند.

اخوان تصریح کرد: در حال حاضر برخی از مناطق اصفهان در آب شرب خود خیز دچار مشکل هستند و در این خصوص به مناطق اطراف کوهپایه اصفهان اشاره کرد.

این نماینده مردم اصفهان همچنین احداث یک بیمارستان در شرق اصفهان را ضروری خواند و گفت: یکی از نیازهای ضروری شرق اصفهان احداث یک بیمارستان است تا از این طریق بتوان مسیر طولانی ۶ بخش مستقر در این منطقه را برای دسترسی به بیمارستان کوتاه نماییم.

اخوان همچنین خاطر نشان کرد: در حال حاضر مناطق محروم در اصفهان زیاد است و باید اقداماتی را که در کاهش این مناطق محروم موثر است به انجام رسانید.